Wykonawcy:
- Alexandr Iradyan – dyrygent
- Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej
- Janusz Ciepliński – prowadzenie
Program:
- Gustav Mahler – V Symfonia
Alexandr Iradyan, który stanie na podeście dyrygenckim podczas uroczystego zakończenia sezonu, tak mówi o tym koncercie:
„V Symfonia Gustava Mahlera to jedno z największych arcydzieł w historii muzyki. Kończąc mój inauguracyjny sezon jako dyrektor artystyczny i główny dyrygent Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej, ten moment ma dla mnie szczególne znaczenie. To nie tylko zamknięcie pierwszego wspólnego rozdziału, ale także kamień milowy w naszej artystycznej podróży. Muzyka Mahlera ma niezwykłą moc – potrafi wywoływać cały wachlarz emocji: od głębokiego smutku po nieokiełznaną radość. Pozostawia niezatarte wrażenia – zarówno wśród muzyków orkiestry, jak i w sercach publiczności. Słowem, zamkniemy ten sezon z rozmachem!”
Istotnie, symfonika Gustava Mahlera – ten gigantyczny i bezcenny skarb muzyki zachodnioeuropejskiej – potrafi pozostawić niezatarty ślad w słuchaczach. Jak to możliwe?
„Gustav Mahler uważał swoją twórczość symfoniczną za opartą na osobistych doświadczeniach, autobiograficzną i wyrażającą jego filozofię życiową. Dlatego też jego symfonie poruszają głębokie kwestie egzystencjalne i idee programowe, które kompozytor początkowo chciał ujawnić, ale później wolał zachować dla siebie”*.
V Symfonia Gustava Mahlera powstała w latach 1901–1902, kiedy to – po groźnym krwotoku – kompozytor udał się na rekonwalescencję do swojej willi w Karyntii (wschodnie Alpy). To pierwsze dzieło w jego dorobku symfonicznym, w którym nie pojawiają się partie wokalne. Jest to głęboka, muzyczna opowieść, podzielona na trzy części:
Część I
- Trauermarsch. In gemessenem Schritt. Streng. Wie ein Kondukt
(Marsz żałobny. Miarowym krokiem. Surowo. Jak kondukt) - Stürmisch bewegt, mit größter Vehemenz
(Burzliwe poruszenie, z największą gwałtownością)
Część II
- Scherzo. Kräftig, nicht zu schnell
(Energicznie, nie za szybko)
Część III
- Adagietto. Sehr langsam
(Bardzo wolno) - Rondo-Finale. Allegro – Allegro giocoso. Frisch
(Rondo-Finał. Allegro – Allegro giocoso. Świeżo)
Do V Symfonii często przypisywana jest łacińska sentencja per aspera ad astra (przez ciernie do gwiazd) – dobrze oddająca gradację nastrojów: od ciężkiej, śmiertelnie poważnej walki (części I i II) aż po pogodną afirmację życia, radość, celebrację, zwycięstwo i lekkość.
Marsz żałobny to posępny poemat, którego mroczny charakter podkreśla użycie tam-tamu. Drugi fragment przynosi gwałtowność i wzburzenie, a kończą go muzyczne „promienie słońca wychylajace się zza ciężkich chmur” – chorał w tonacji durowej. Przełomowym momentem jest Scherzo – pojawiają się w nim lżejsze rytmy przypominające walca; fragmenty liryczne i pogodne przeplatają się z tymi bardziej mrocznymi. Następnie zabrzmi najsłynniejszy fragment całej symfonii – Adagietto, napisane wyłącznie na smyczki i harfę. To prawdopodobnie muzyczne wyznanie miłości, które Mahler skierował do swojej żony Almy. To, co zawarte w dźwiękach tej części, kompozytor zawarł także w lapidarnym poemacie:
Kocham cię, moje słońce,
tak, że nie mogę tego wyrazić słowami.
Mogę tylko pokazać ci moją tęsknotę
i moją miłość, moją rozkosz!**
Finał to swoiste podsumowanie dzieła – pojawiają się w nim cytaty z wcześniejszych części, a całość utrzymana jest w formie ronda. Finał wieńczy znów triumfalny, jasny chorał w tonacji durowej. „Cała rzecz kończy się w nastroju pełnej blasku celebracji”
Źródło wydarzenia - Zgłoszenie organizatora
